Praśna · Pregunta III

अथ हैनं कौसल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ भगवन्कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्छरीर आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रातिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बाह्यमभिधत्ते कथमध्यात्ममिति ॥

Entonces Kausalya Āśvalāyana le preguntó: «Venerable señor, ¿de dónde nace este aliento vital? ¿Cómo viene a este cuerpo? ¿Cómo se establece, habiéndose dividido a sí mismo? ¿Por qué [medio] sale? ¿Cómo sostiene lo externo y cómo lo interno?».^✦

तस्मै स होवाचातिप्रश्नान्पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥

Él le dijo: «Preguntas cuestiones que van más allá; eres el más versado en el Brahman; por eso te hablo».

आत्मन एष प्राणो जायते । यथैषा पुरुषे च्छायैतस्मिन्नेतदाततं मनोकृतेनायात्यस्मिञ्छरीरे ॥

Del Ātman nace este aliento vital. Como esta sombra en el hombre, así está extendido sobre él; viene a este cuerpo por obra de la mente.

यथा सम्राडेवाधिकृतान्विनियुङ्क्त एतान्ग्रामानेतान्ग्रामानधितिष्ठस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान्प्राणान्पृथक्पृथगेव सन्निधत्ते ॥

Como un soberano ordena a sus funcionarios: «Gobiernen estas aldeas, gobiernen estas aldeas», así este aliento vital dispone por separado a los demás alientos vitales.

पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः स्वयं प्रातिष्ठते मध्ये तु समानः । एष ह्येतद्धुतमन्नं समं नयति तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥

En el ano y el órgano genital, el apāna; en la vista y el oído, y por la boca y la nariz, el aliento vital mismo se establece; en medio, en cambio, el samāna. Pues este reparte por igual el alimento ofrecido; de él proceden estas siete llamas.^✦

हृदि ह्येष आत्मा । अत्रैतदेकशतं नाडीनां तासां शतं शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥

En el corazón está este Ātman. Aquí hay ciento uno canales; de ellas, a cada una corresponden cien; y a cada una de estas, setenta y dos mil canales secundarios. En ellas se mueve el vyāna.^✦

अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥

Ahora bien, por una de ellas, hacia arriba, el udāna lleva a un mundo virtuoso por la virtud, a un mundo pecador por el pecado; por ambos, al mundo de los hombres.

आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनुगृह्णानः । पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्यापानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥

El sol es, en verdad, el aliento vital externo; se levanta favoreciendo a este aliento de la vista. La divinidad que está en la tierra, esa misma sostiene el apāna del hombre. Lo que está entre ambos, el espacio, es el samāna; el viento es el vyāna.

तेजो ह वाव उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पद्यमानैः ॥

El calor es, en verdad, el udāna. Por eso, aquel cuyo calor se ha apaciguado pasa a un nuevo nacimiento, con los sentidos asentándose en la mente.

यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति प्राणस्तेजसा युक्तः । सहात्मना यथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥

Con el pensamiento que tiene, con ese viene al aliento vital; el aliento vital, unido al calor, junto con el sí mismo, lo lleva al mundo concebido por él.

य एवंविद्वान्प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो भवति तदेष श्लोकः ॥

Quien, sabiendo así, conoce el aliento vital: no se pierde su descendencia, y se hace inmortal. Acerca de esto hay este verso.

उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा । अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥

Habiendo conocido el origen, la llegada, la permanencia, el dominio quíntuple y lo interno del aliento vital, se alcanza la inmortalidad, se alcanza la inmortalidad.