Saltar al contenido
OriGen Biblioteca de Conciencia Activa
‹ Imitación de Cristo
Cristianismo · Imitación de Cristo

Libro II, 1 · De la conversación interior

De interna conversatione

1

Regnum Dei intra vos est, dicit Dominus. Converte te ex toto corde tuo ad Dominum, et relinque hunc miserum mundum, et inveniet anima tua requiem. Disce exteriora contemnere et ad interiora te dare, et videbis regnum Dei intra te venire. Est enim regnum Dei pax et gaudium in Spiritu Sancto quod non datur impiis. Veniet ad te Christus ostendens tibi consolationem suam, si dignam illi ab intus paraveris mansionem. Omnis gloria ejus et decor ab intra est, et ibi complacet sibi. Frequens illi visitatio cum homine interno, dulcis sermocinatio, grata consolatio, multa pax, familiaritas stupenda nimis.

«El reino de Dios está dentro de ustedes», dice el Señor. Conviértete de todo corazón al Señor, deja este mísero mundo, y hallará tu alma descanso. Aprende a despreciar lo exterior y a darte a lo interior, y verás venir a ti el reino de Dios. Porque el reino de Dios es paz y gozo en el Espíritu Santo, que no se da a los impíos. Vendrá a ti Cristo y te mostrará su consuelo, si le preparas dentro una morada digna. Toda su gloria y hermosura está en lo interior, y allí se complace. Frecuentemente visita al hombre interior: [tiene con él] dulce conversación, grato consuelo, mucha paz y una familiaridad sobremanera admirable.✦

2

Eya anima fidelis, præpara huic sponso cor tuum, quatenus ad te venire et in te habitare dignetur. Sic enim dicit: Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus. Da ergo Christo locum et cæteris omnibus nega introitum. Cum Christum habueris, dives es, et sufficit tibi. Ipse erit provisor tuus, et fidelis procurator in omnibus, ut non sit opus in hominibus sperare. Homines enim cito mutantur, et deficiunt velociter, Christus autem manet in æternum, et adstat usque in finem firmiter.

¡Ea, alma fiel!, prepara tu corazón para este esposo, para que se digne venir a ti y habitar en ti. Porque así dice: «Si alguno me ama, guardará mi palabra, y vendremos a él y haremos en él nuestra morada». Da, pues, lugar a Cristo y niega la entrada a todo lo demás. Cuando tengas a Cristo, serás rico y te bastará. Él será tu proveedor y tu fiel procurador en todo, de modo que no tengas necesidad de esperar en los hombres. Porque los hombres cambian pronto y faltan en un instante; pero Cristo permanece para siempre y está firmemente a nuestro lado hasta el fin.✦

3

Non est magna fiducia ponenda in homine fragili et mortali, etiamsi utilis sit et dilectus, neque tristitia multa capienda ex hoc, si interdum adversetur et contradicat. Qui hodie tecum sunt, cras contrariari possunt. Et e converso sæpe ut aura vertuntur. Pone fiduciam tuam totam in Domino; et sit ipse timor tuus, et amor tuus. Ipse pro te respondebit, et faciet bene sicut melius fuerit. Non habes hic manentem civitatem, et ubicumque fueris, extraneus es et peregrinus, nec requiem aliquando habebis, nisi Christo intime fueris unitus.

No se ha de poner gran confianza en el hombre frágil y mortal, aunque sea útil y amado, ni hay que entristecerse mucho si alguna vez te es contrario y te contradice. Los que hoy están contigo, mañana pueden estar contra ti, y al revés: muchas veces se vuelven como el viento. Pon toda tu confianza en Dios, y sea él tu temor y tu amor. Él responderá por ti y lo hará bien, como sea mejor. No tienes aquí ciudad permanente; y dondequiera que estés, eres extranjero y peregrino, y nunca tendrás descanso si no estás íntimamente unido a Cristo.✦

4

Quid hic circumspicis, cum iste non sit locus tuæ requietionis? In cælestibus debet esse habitatio tua et sicut in transitu cuncta sunt aspicienda. Transeunt omnia, et tu cum eis pariter. Vide, ut non hæreas, ne capiaris, et pereas. Apud Altissimum sit cogitatio tua, et deprecatio tua ad Christum sine intermissione dirigatur. Si nescis alta speculari et cælestia, requiesce in passione Christi, et in sacris vulneribus ejus libenter habita. Si enim ad vulnera et speciosa stigmata Jesu devote confugis, magnam in tribulatione senties consolationem, nec multum curabis hominum despectiones faciliterque verba detrahentium perferes.

¿Qué miras aquí alrededor, si este no es el lugar de tu descanso? En los cielos debe estar tu morada, y todas las cosas de la tierra se han de mirar como de paso. Todas pasan, y tú igualmente con ellas. Mira que no te apegues, no sea que te prendan y perezcas. Esté tu pensamiento en el Altísimo, y dirige a Cristo tu oración sin cesar. Si no sabes contemplar cosas altas y celestiales, descansa en la pasión de Cristo y habita de buena gana en sus sagradas llagas. Porque si te refugias devotamente en las llagas y preciosas señales de Jesús, sentirás gran consuelo en la tribulación, no te importarán mucho los desprecios de los hombres y soportarás fácilmente las palabras de los murmuradores.✦

5

Jesus Christus Dominus fuit etiam in mundo ab hominibus despectus, et in maxima necessitate, a notis et amicis inter opprobria derelictus. Dominus Jesus pati voluit et despici, et tu audes de aliquo conqueri? Christus habuit adversarios et oblocutores, et tu vis omnes habere amicos, et benefactores? Ubi coronabitur patientia tua, si nihil adversitatis occurrit. Si nihil contrarium vis pati, quomodo eris amicus Christi? Sustine cum Christo et pro Christo, si vis regnare cum Christo.

Jesucristo, el Señor, fue también despreciado por los hombres en el mundo, y en su mayor necesidad fue abandonado entre oprobios por sus conocidos y amigos. El Señor Jesús quiso padecer y ser despreciado, ¿y tú te atreves a quejarte de algo? Cristo tuvo adversarios y murmuradores, ¿y tú quieres que todos sean amigos y bienhechores tuyos? ¿Cómo será coronada tu paciencia si no te sobreviene ninguna adversidad? Si no quieres sufrir nada contrario, ¿cómo serás amigo de Cristo? Sufre con Cristo y por Cristo, si quieres reinar con Cristo.✦

6

Si semel perfecte introisses in interiora Jesu, et modicum de ardenti amore ejus sapuisses, tunc de proprio commodo, vel incommodo nihil curares, sed magis de opprobrio illato gauderes, quia amor Jesu facit hominem se ipsum contemnere. Amator Jesu et verus internus, et liber ab affectionibus inordinatis, potest se ad Deum libere convertere, et elevare se supra se ipsum in spiritu ac fruitive quiescere.

Si una sola vez hubieras entrado perfectamente en lo íntimo de Jesús y gustado un poco de su ardiente amor, no te preocuparías nada de tu propia comodidad o incomodidad; antes te alegrarías de la afrenta recibida, porque el amor de Jesús hace al hombre despreciarse a sí mismo. El amante de Jesús, verdaderamente interior y libre de afectos desordenados, puede volverse libremente a Dios, elevarse en espíritu sobre sí mismo y descansar gozosamente [en él].

7

Cui sapiunt omnia prout sunt non ut dicuntur, aut æstimantur, hic vere sapiens est, et doctus a Deo magis, quam ab hominibus. Qui ab intra scit ambulare et modicum res ab extra ponderare, non requirit loca, nec tempora expectat ad habenda devota exercitia. Homo internus cito se recolligit, et nunquam se totum ad exteriora effundit. Non illi obest labor exterior, aut occupatio ad tempus necessaria. Sed sicut res eveniunt, sic se illis accommodat. Qui intus bene dispositus est et ordinatus, non curat mirabiles et perversos hominum gestus. Tantum homo impeditur, et distrahitur, quantum sibi res attrahit.

Aquel a quien todas las cosas saben como son, y no como se dicen o se estiman, ese es verdaderamente sabio y enseñado más por Dios que por los hombres. El que sabe andar por dentro y estimar en poco las cosas de fuera no busca lugares ni espera tiempos para tener ejercicios devotos. El hombre interior pronto se recoge, y nunca se derrama del todo en lo exterior. No le estorba el trabajo exterior ni la ocupación necesaria por algún tiempo, sino que, según suceden las cosas, así se acomoda a ellas. El que está bien dispuesto y ordenado por dentro no se cuida de las acciones extrañas y perversas de los hombres. Tanto es estorbado y distraído el hombre cuanto atrae a sí las cosas.✦

8

Si recte tibi esses, et bene purgatus esses, omnia tibi in bonum cederent, et profectum. Ideo multa tibi sæpe displicent et sæpe conturbant, quia adhuc non es perfecte tibi mortuus, nec segregatus ab omnibus terrenis. Nihil sic maculat et implicat cor hominis, sicut impurus amor in creaturis. Si renuis consolari exterius, poteris speculari cælestia, et frequenter interius jubilare.

Si estuvieras bien contigo mismo y bien purificado, todas las cosas te servirían para bien y aprovechamiento. Por eso muchas cosas te desagradan y te turban a menudo, porque aún no estás perfectamente muerto a ti mismo ni apartado de todo lo terreno. Nada mancha y enreda tanto el corazón del hombre como el amor impuro a las criaturas. Si renuncias a ser consolado por fuera, podrás contemplar las cosas celestiales y regocijarte a menudo interiormente.✦

Fuente del texto original: Texto latino: The Latin Library (thelatinlibrary.com), marcado como dominio público; se han corregido sus erratas evidentes, y donde a esta edición le faltan palabras se traduce lo que dice.