Saltar al contenido
OriGen Biblioteca de Conciencia Activa
‹ Imitación de Cristo
Cristianismo · Imitación de Cristo

Libro II, 9 · De la privación de todo consuelo

De carentia omnis solatii

1

Non est grave humanum contemnere solatium, cum adest divinum. Magnum est, et valde magnum, tam humano quam divino posse carere solatio et pro amore Dei libenter exilium cordis velle sustinere et in nullo se ipsum quærere, nec ad proprium meritum respicere. Quid magis es, si hilaris sis, et devotus adveniente gratia? Optabilis cunctis hæc hora. Satis suaviter equitat quem gratia Dei portat. Et quid mirum si onus non sentit, qui portatur ab Omnipotente, et ducitur a summo Ductore?

No es difícil despreciar el consuelo humano cuando está presente el divino. Gran cosa es, y muy grande, poder carecer tanto del consuelo humano como del divino, y querer sufrir de buena gana por amor de Dios el destierro del corazón, y no buscarse a sí mismo en nada ni mirar al propio mérito. ¿Qué tiene de particular que estés alegre y devoto cuando viene la gracia? Esa hora es deseable para todos. Bastante suavemente cabalga aquel a quien lleva la gracia de Dios. ¿Y qué maravilla es que no sienta la carga quien es llevado por el Omnipotente y guiado por el supremo Guía?

2

Libenter aliquid habemus pro solatio, et homo difficulter exuitur a se ipso. Vicit sanctus Laurentius sæculum, cum Summo Sacerdote, quia omne, quod in mundo delectabile videbatur despexit, et Dei Summum Sacerdotem Sixtum, quem maxime diligebat, pro amore Christi etiam a se tolli clementer ferebat. Amore igitur Creatoris amorem hominis superavit, et pro humano solatio divinum beneplacitum magis elegit. Ita et tu aliquem necessarium, et dilectum amicum pro amore Dei disce relinquere. Nec graviter feras cum ab amico fueris derelictus, sciens quoniam oportet nos omnes tandem ab invicem separari.

De buena gana tenemos algo por consuelo, y difícilmente se despoja el hombre de sí mismo. Venció san Lorenzo al siglo con el Sumo Sacerdote, porque despreció todo lo que en el mundo parecía deleitable, y aun soportaba con mansedumbre, por amor de Cristo, que le quitaran a Sixto, sumo sacerdote de Dios, a quien amaba muchísimo. Con el amor del Creador venció, pues, el amor del hombre, y prefirió el beneplácito divino al consuelo humano. Así también tú aprende a dejar por amor de Dios a algún amigo necesario y querido. Y no lo lleves a mal cuando un amigo te deje, sabiendo que al fin todos tenemos que separarnos unos de otros.✦

3

Multum et diu oportet hominem in se ipso certare, antequam discat se ipsum plene superare, et totum affectum suum plene in Deum trahere. Quando homo stat super se ipsum, facile labitur ad consolationes humanas. Sed verus Christi amator, et studiosus sectator virtutum non cadit super illas consolationes, nec quærit tales sensibiles dulcedines. Sed magis fortes tentationes et exercitationes, et pro Christo duros sustinere labores.

Mucho y largo tiempo ha de luchar el hombre consigo mismo antes de aprender a vencerse plenamente y a llevar todo su afecto plenamente a Dios. Cuando el hombre se apoya en sí mismo, fácilmente se desliza hacia los consuelos humanos. Pero el verdadero amador de Cristo y celoso seguidor de las virtudes no se precipita sobre esos consuelos, ni busca tales dulzuras sensibles, sino más bien fuertes pruebas y ejercicios, y sufrir duros trabajos por Cristo.

4

Cum igitur spiritualis consolatio a Deo datur, cum gratiarum actione accipe eam et Dei munus intellige esse, et non tuum meritum et noli extolli. Noli nimium gaudere nec inaniter præsumere, sed esto magis humilior ex dono, cautior quoque et timoratior in cunctis actibus tuis, quoniam transibit hora illa, et sequetur tentatio. Cum ablata fuerit consolatio, non statim desperes, sed cum humilitate, et patientia exspecta cælestem visitationem, quia potens est Deus ampliorem tibi redonare gratiam et consolationem. Istud non est novum, nec alienum viam Dei expertis, quia in magnis sanctis, et in antiquis prophetis fuit sæpe alternationis modus.

Cuando, pues, Dios te da el consuelo espiritual, recíbelo con acción de gracias, y entiende que es don de Dios y no mérito tuyo. No te ensoberbezcas, no te alegres demasiado ni presumas vanamente; antes sé más humilde por el don, y también más cauto y temeroso en todas tus acciones, porque pasará aquella hora y vendrá la tentación. Cuando te quiten el consuelo, no desesperes enseguida, sino espera con humildad y paciencia la visita celestial, porque poderoso es Dios para devolverte mayor gracia y consuelo. Esto no es nuevo ni extraño para los que tienen experiencia del camino de Dios, porque en los grandes santos y en los antiguos profetas hubo muchas veces esta manera de alternancia.

5

Unde quidam præsente jam gratia dicebat: Ego dixi in abundantia mea non movebor in æternum. Absente autem gratia quid in se fuerit expertus, adjungit dicens: Avertisti faciem tuam a me, et factus sum conturbatus. Inter hæc tamen nequaquam desperat, sed instantius Dominum rogat, et dicit: Ad te, Domine, clamabo, et ad Deum meum deprecabor. Denique orationis suæ fructum reportat, et se exauditum testatur dicens: Audivit Dominus et misertus est mei, Dominus factus est adjutor meus. Sed in quo? Convertisti, inquit, planctum meum in gaudium mihi, et circumdedisti me lætitia. Et si sic actum est cum magnis Sanctis, non est desperandum nobis infirmis et pauperibus, si interdum in frigiditate, et interdum in fervore sumus. Quoniam spiritus venit, et recedit, secundum suæ voluntatis beneplacitum. Unde beatus Job ait: Visitas eum diluculo, et subito probas illum.

Por eso decía uno, cuando tenía presente la gracia: «Yo dije en mi abundancia: no seré conmovido jamás». Pero, ausente la gracia, añade lo que experimentó en sí, diciendo: «Apartaste de mí tu rostro, y quedé turbado». Y en medio de esto no desespera en modo alguno, sino que ruega al Señor con más instancia, y dice: «A ti, Señor, clamaré, y a mi Dios suplicaré». Al fin alcanza el fruto de su oración y atestigua que fue escuchado, diciendo: «Oyó el Señor y tuvo misericordia de mí; el Señor se hizo mi ayuda». Pero ¿en qué? «Convertiste —dice— mi llanto en gozo y me rodeaste de alegría». Si así sucedió con los grandes santos, no debemos desesperar nosotros, débiles y pobres, si a veces estamos en frialdad y a veces en fervor, porque el espíritu viene y se va según el beneplácito de su voluntad. Por eso dice el bienaventurado Job: «Lo visitas al amanecer, y de pronto lo pruebas».✦

6

Super quid igitur sperare possum, aut in quo confidere debeo, nisi in sola magna misericordia Domini, et in sola spe gratiæ cælestis? Sive enim adsint homines boni sive devoti fratres, et amici fideles, sive libri sancti, vel tractatus pulchri, sive dulces cantus et hymni, omnia hæc modicum juvant, et modicum sapiunt, quando sum desertus a gratia, et in propria paupertate relictus. Tunc non est melius remedium quam patientia, et abnegatio mei in voluntate Dei.

¿En qué, pues, puedo esperar, o en quién debo confiar, sino solo en la gran misericordia de Dios y solo en la esperanza de la gracia celestial? Porque, aunque tenga cerca hombres buenos, hermanos devotos y amigos fieles, libros santos o hermosos tratados, cantos e himnos dulces, todo esto ayuda poco y sabe poco cuando estoy desamparado de la gracia y abandonado a mi propia pobreza. Entonces no hay mejor remedio que la paciencia y la renuncia de mí mismo en la voluntad de Dios.

7

Nunquam inveni aliquem Religiosum, qui non habuerit interdum gratiæ subtractionem, aut non senserit fervoris diminutionem. Nullus Sanctus fuit tam alte raptus, vel illuminatus, qui prius vel postea non fuerit tentatus. Non enim alta Dei contemplatione dignus est, qui pro Deo non est exercitatus aliqua tribulatione. Solet enim sequentis consolationis tribulatio præcedens esse signum. Nam tentationibus probatis cælestis promittitur consolatio. Qui vicerit, inquit, dabo ei edere de ligno vitæ.

Nunca hallé a ningún religioso que no tuviera a veces sustracción de la gracia o no sintiera disminución del fervor. Ningún santo fue arrebatado tan alto ni tan iluminado que antes o después no fuera tentado. Porque no es digno de la alta contemplación de Dios el que no ha sido ejercitado por Dios en alguna tribulación. Pues la tribulación precedente suele ser señal del consuelo que ha de seguir; porque a los probados en las tentaciones se les promete el consuelo celestial. «Al que venza —dice— le daré a comer del árbol de la vida».✦

8

Datur etiam consolatio divina, ut homo fortior sit ad sustinendum adversa. Sequitur etiam tentatio, ne se elevet de bono. Non dormit diabolus, nec caro adhuc mortua est. Ideo non cesses te præparare ad certamen, quia a dextris et a sinistris sunt hostes qui nunquam quiescunt.

Se da también el consuelo divino para que el hombre sea más fuerte para soportar las adversidades; y sigue también la tentación, para que no se envanezca del bien. No duerme el diablo, ni la carne está todavía muerta. Por eso no dejes de prepararte para la lucha, porque a derecha e izquierda hay enemigos que nunca descansan.✦

Fuente del texto original: Texto latino: The Latin Library (thelatinlibrary.com), marcado como dominio público; se han corregido sus erratas evidentes, y donde a esta edición le faltan palabras se traduce lo que dice.