Libro III, 12 · De la enseñanza de la paciencia y de la lucha contra las concupiscencias
De informatione patientiæ, et luctamine adversus concupiscentias
Domine Deus, ut audio, patientia est mihi valde necessaria. Multa enim in hac vita accidunt contraria. Nam qualitercumque ordinavero de pace mea, non potest esse sine dolore et bello vita mea. Ita est, fili. Non enim volo te talem quærere pacem, quæ tentationibus careat, aut contraria non sentiat; sed tunc etiam te extimare pacem invenisse, cum tu fueris variis tribulationibus exercitatus, et in multis contrarietatibus probatus.
Señor Dios, a lo que veo, la paciencia me es muy necesaria, porque en esta vida suceden muchas cosas contrarias. Pues de cualquier modo que yo disponga mi paz, mi vida no puede estar sin lucha y dolor. —Así es, hijo. Pero no quiero que busques una paz tal que carezca de tentaciones o no sienta contrariedades; sino que pienses que has hallado la paz cuando hayas sido ejercitado con diversas tribulaciones y probado en muchas contrariedades.✦
Cf. Heb 10,36.
Si dixeris te non multa posse pati, quomodo tunc sustinebis ignem purgatorii? De duobus malis semper minus tamen est eligendum: ut ergo æterna futura supplicia possis evadere, mala præsentia studeas pro Deo æquanimiter tolerare. An putas quod homines sæculi hujus nihil, aut parum patiantur? Nec hoc invenies, etiamsi delicatissimos quæsieris. Sed habent, inquies, multas delectationes, et proprias sequuntur voluntates: ideoque parum ponderant suas tribulationes. Esto quod ita sit, quod habeant quidquid voluerint, sed quamdiu putas durabit?
Si dices que no puedes sufrir mucho, ¿cómo soportarás entonces el fuego del purgatorio? De dos males, siempre se ha de escoger el menor. Para que puedas, pues, evitar los suplicios eternos venideros, procura sufrir con igualdad de ánimo, por Dios, los males presentes. ¿Piensas tú que los hombres de este siglo no padecen nada, o poco? Ni aun esto hallarás, aunque busques a los más regalados. —Pero tienen —dirás— muchos deleites y siguen sus propias voluntades, y por eso ponderan poco sus tribulaciones. —Sea así, que tengan cuanto quisieren; pero ¿cuánto tiempo piensas que les durará?
Ecce quemadmodum fumus deficient in sæculo abundantes, et nulla erit recordatio præteritorum gaudiorum. Sed et cum adhuc vivunt, non sine amaritudine et tædio ac timore in eis quiescunt. Ex eadem namque re, unde delectationem concipiunt, sibi inde doloris pœnam frequenter recipiunt. Juste illis fit ut quia inordinate delectationes quærunt et sequuntur, non sine amaritudine et confusione eas expleant.
He aquí que, como el humo, se desvanecerán los que abundan en el siglo, y no quedará memoria de los gozos pasados. Y aun mientras viven, no descansan en ellos sin amargura, tedio y temor. Porque de la misma cosa de donde conciben el deleite, de allí reciben muchas veces la pena del dolor. Justamente les sucede que, pues buscan y siguen desordenadamente los deleites, no los gocen sin amargura y confusión.✦
Cf. Sal 37(36),20.
O, quam breves, quam falsæ, quam inordinatæ, et turpes omnes sunt. Verumtamen præ ebrietate et cæcitate non intelligunt, sed velut muta animalia, propter modicum corruptibilis vitæ delectamentum, mortem animæ incurrunt. Tu ergo, fili, post concupiscentias tuas non eas: et a voluntate tua avertere; delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui.
¡Oh, cuán breves, cuán falsos, cuán desordenados y torpes son todos ellos! Mas, por la embriaguez y la ceguera, no lo entienden, sino que, como animales mudos, por un pequeño deleite de esta vida corruptible incurren en la muerte del alma. Tú, pues, hijo, «no vayas tras tus concupiscencias y apártate de tu propia voluntad». «Deléitate en el Señor y te dará las peticiones de tu corazón».✦
Eclo 18,30; Sal 37(36),4.
Etenim si veraciter vis delectari, et abundantius a me consolari, ecce in contemtu omnium mundanorum, et in abscissione omnium infimarum delectationum erit benedictio tua, et copiosa tibi reddetur consolatio. Et quanto plus te ab omni creaturarum solatio subtraxeris, tanto in me suaviores et potentiores consolationes invenies. Sed primo non sine quadam tristitia et labore certaminis ad has pertinges. Obsistet inolita consuetudo, sed meliori consuetudine devincetur. Remurmurabit caro, sed fervore spiritus frænabitur. Instigabit te et exacerbabit serpens antiquus sed oratione fugabitur, insuper et labore utili aditus ei magnus obstruetur.
Porque si quieres verdaderamente deleitarte y ser consolado por mí con más abundancia, he aquí que en el desprecio de todas las cosas mundanas y en el cercenar todos los deleites bajos estará tu bendición, y se te dará copiosa consolación. Y cuanto más te apartares de todo consuelo de las criaturas, tanto más suaves y poderosas consolaciones hallarás en mí. Pero al principio no llegarás a ellas sin cierta tristeza y trabajo de pelea. Se opondrá la costumbre arraigada, pero será vencida por otra costumbre mejor. Murmurará la carne, pero será refrenada por el fervor del espíritu. Te instigará y exasperará la antigua serpiente, pero será ahuyentada con la oración; y además, con el trabajo útil, se le cerrará en gran manera la entrada.✦
La antigua serpiente es el diablo (Ap 12,9).
Fuente del texto original: Texto latino: The Latin Library (thelatinlibrary.com), marcado como dominio público; se han corregido sus erratas evidentes, y donde a esta edición le faltan palabras se traduce lo que dice.