Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad (libros II–IV) · 4.2

जनको ह वैदेहः कूर्चादुपावसर्पन्नुवाच नमस्तेऽस्तु याज्ञवल्क्यानु मा शाधीति स होवाच यथा वै सम्राण्महान्तमध्वानमेष्यन्रथं वा नावं वा समाददीतैवमेवैताभिरुपनिषद्भिः समाहितात्मास्येवं वृन्दारक आढ्यः सन्नधीतवेद उक्तोपनिषत्क इतो विमुच्यमानः क्व गमिष्यसीति नाहं तद्भगवन्वेद यत्र गमिष्यामीत्यथ वै तेऽहं तद्वक्ष्यामि यत्र गमिष्यसीति ब्रवीतु भगवानिति ॥

Janaka de Videha, bajándose del asiento y acercándose, dijo: «Reverencia a ti, Yājñavalkya; instrúyeme». Él dijo: «Así como, majestad, quien va a emprender un largo camino toma un carro o una nave, así tú tienes el ánimo bien dispuesto con estas enseñanzas secretas. Así eres ilustre y rico, has estudiado los Vedas y se te ha dicho la enseñanza secreta. Liberado de aquí, ¿adónde irás?». «No sé eso, venerable señor, adónde iré». «Pues yo te diré eso, adónde irás». «Hable el venerable señor».^✦

इन्धो ह वै नामैष योऽयं दक्षिणेऽक्षन्पुरुषस्तं वा एतमिन्धं सन्तमिन्द्र इत्याचक्षते परोक्षेणैव परोक्षप्रिया इव हि देवाः प्रत्यक्षद्विषः ॥

Indha es, en verdad, su nombre: esta Persona que está en el ojo derecho. A ese, siendo Indha, lo llaman «Indra», de manera indirecta; pues los dioses aman lo indirecto y aborrecen lo directo.^✦

अथैतद्वामेऽक्षणि पुरुषरूपमेषास्य पत्नी विराट्तयोरेष संस्तावो य एषोऽन्तर्हृदय आकाशोऽथैनयोरेतदन्नं य एषोऽन्तर्हृदय लोहितपिण्डोऽथैनयोरेतत्प्रावरणं यदेतदन्तर्हृदये जालकमिवाथैनयोरेषा सृतिः सञ्चरणी यैषा हृदयादूर्ध्वा नाड्युच्चरति यथा केशः सहस्रधा भिन्न एवमस्यैता हिता नाम नाड्योऽन्तर्हृदये प्रतिष्ठिता भवन्त्येताभिर्वा एतदास्रवदास्रवति तस्मादेष प्रविविक्ताहारतर इवैव भवत्यस्माच्छारीरादात्मनः ॥

Luego, esa forma de persona que está en el ojo izquierdo es su esposa, Virāj. El lugar donde se encuentran ambos es el espacio que está dentro del corazón; su alimento es el coágulo de sangre que está dentro del corazón; su vestido es esa especie de red que está dentro del corazón; su camino de tránsito es el conducto que sube desde el corazón. Como un cabello dividido mil veces, así están establecidos dentro del corazón estos conductos llamados hitā. Por ellos fluye lo que fluye; por eso él es como de alimento más refinado que este sí mismo corporal.^✦

तस्य प्राची दिक्प्राञ्चः प्राणा दक्षिणा दिग्दक्षिणे प्राणाः प्रतीची दिक्प्रत्यञ्चः प्राणा उदीची दिगुदञ्चः प्राणा ऊर्ध्वा दिगूर्ध्वाः प्राणा अवाची दिगवाञ्चः प्राणाः सर्वा दिशः सर्वे प्राणाः स एष नेति नेत्यात्मागृह्यो न हि गृह्यतेऽशीर्यो न हि शीर्यतेऽसङ्गो न हि सज्यतेऽसितो न व्यथते न रिष्यत्यभयं वै जनक प्राप्तोऽसीति होवाच याज्ञवल्क्यः । स होवाच जनको वैदेहोऽभयं त्वा गच्छताद्याज्ञवल्क्य यो नो भगवन्नभयं वेदयसे नमस्तेऽस्त्विमे विदेहा अयमहमस्मि ॥

Su dirección oriental: los alientos orientales; su dirección sur: los alientos meridionales; su dirección occidental: los alientos occidentales; su dirección septentrional: los alientos septentrionales; su dirección superior: los alientos superiores; su dirección inferior: los alientos inferiores; todas las direcciones: todos los alientos. Este Ātman es «No así, no así». Inaprensible, pues no es aprehendido; indestructible, pues no se destruye; sin apego, pues no se adhiere; no atado, no sufre, no se daña. «Has alcanzado, Janaka, la ausencia de temor», dijo Yājñavalkya. Dijo Janaka de Videha: «Que la ausencia de temor te alcance a ti, Yājñavalkya, que nos haces conocer la ausencia de temor, venerable señor. Reverencia a ti. Aquí están los Videhas; aquí estoy yo».^✦